klorofluorokarbonëve

Klorofluorokarbonët, shkurtuar si CFC, janë një klasë e komponimeve kimike organike që përmbajnë atome karboni, klori dhe fluori. Ato u zhvilluan për herë të parë në vitet 1920 si zëvendësues më të sigurtë për amoniakun dhe dioksidin e squfurit si agjentë ftohës. CFC-të janë të njohur për stabilitetin e tyre kimik, jo-toksicitetin dhe jo-inflamueshmërinë, duke i bërë ato ideale për një gamë të gjerë aplikimesh.

Përdorimi kryesor i CFC-ve ka qenë në sistemet e ftohjes, si frigoriferët dhe kondicionerët e ajrit, si dhe në llakrat dhe agjentët shkumëzues. Ato gjithashtu janë përdorur si tretës dhe në prodhimin e materialeve plastike. Për shkak të vetive të tyre të dobishme, CFC-të u bënë shumë të popullarizuara në industrinë dhe konsumin.

Megjithatë, në vitet 1970, shkencëtarët zbuluan se CFC-të kontribuojnë në shkatërrimin e shtresës së ozonit në atmosferën e Tokës. Kur CFC-të arrijnë stratosferën, ato lirojnë atome klori, të cilat katalizojnë shkatërrimin e molekulave të ozonit. Depërtimi i shtresës së ozonit lejon që më shumë rrezatim ultraviolet (UV) nga dielli të arrijë në sipërfaqen e Tokës, duke rritur rrezikun e kancerit të lëkurës, katarakteve dhe dëmtimit të sistemit imunitar.

Për t'iu përgjigjur këtij problemi, Protokolli i Montrealit u miratua në vitin 1987, një marrëveshje ndërkombëtare për të gradualisht eleminuar prodhimin dhe përdorimin e CFC-ve. Ky protokoll ka qenë jashtëzakonisht i suksesshëm, duke çuar në një rënie drastike të prodhimit global të CFC-ve. Për shkak të eleminimit të tyre, shtresa e ozonit ka filluar të rikuperohet ngadalë, edhe pse procesi pritet të zgjasë disa dekada. Zëvendësimi i CFC-ve është bërë me hidrofluorokarbonë (HFC) dhe hidrofluorkarbonë (HFO), të cilat nuk dëmtojnë shtresën e ozonit, por disa prej tyre kanë potenciale të larta të nxehtësisë globale.