glukuronidleri

Glukuronidleri, glukuronik asidin substrata konjugasyonu sonucu oluşan hidrofilik konjugatlardır. Bu süreç, faz II biyotransformasyonunun temel yollarından biridir ve çoğunlukla karaciğerde UDP-glukuronosiltransferaz (UGT) enzimleri tarafından katalize edilir. UDP-glukuronik asit donör olarak kullanılır ve substrat molekülündeki hidroksil, karboksil veya amino gruplarına glukuronat eklenir.

Glukuronidlerin oluşumu, endojen bileşikler (bilirubin glukuronidler, hormonlar) ile ilaçlar ve bazı çevresel maddeler dahil pek çok lipofilik substrat için geçerlidir. Bu konjugatlar hidrofilik oldukları için böbrekler veya safrayla atılabilir. Karaciğer dışında bağırsaklar ve böbreklerde de bazı UGT enzimleri bulunur ve bazı glukuronidler enterohepatic dolaşıma girer; bağırsakta yeniden hidrolize de olabilir.

Klinik açıdan glukuronidasyon kapasitesi genetik varyasyonlar, yaş ve ilaç etkileşimleriyle değişebilir. En tanınan örnek bilirubin glukuronid metabolizmasıdır; UGT1A1 gen polimorfizmleri nedeniyle Gilbert sendromu gibi durumlar gelişebilir. Yenidoğanlarda UGT aktivitesi zayıf olduğundan neonatal sarılık görülebilir. İlaçlar için glukuronidasyon atılımı ve etkisi dozla değişebilir; bazı konjugatlar inaktiveleşirken bazıları aktif metabolitlere dönüşebilir.

Glukuronidleri genellikle safraya atılır ve bağırsakta yeniden emilim veya enterohepatik dolaşım yoluyla vücutta dolaşabilir; bazıları ise idrarla atılır. Glukuronidasyon, organizmanın detoksifikasyonu için temel bir mekanizmadır ve klinik farmakolojiyle biyotransformasyon alanında önemli rol oynar.