decompozitorë

Dekompozitorët janë organizma që kryejnë prishjen e materialit organik të vdekur dhe të mbetjeve të tjera të organizmave, duke e shndërruar atë në forma më të thjeshta që mund të përdoren nga organizmat e tjerë. Në ekosisteme, dekompozitorët mbajnë vijat e ciklit të materieve ushqyese dhe rikthejnë elementët inorganikë në tokë dhe ujë.

Shumica e tyre janë mikroorganisma, kryesisht bakteret dhe fungët, të cilët përdorin enzimë për të ndarë lidhjet në proteina, lipide dhe karbohidratet. Detritivorët, të shoqëruar nga krimbat e tokës dhe insektoidet e tjera të vogla, konsumojnë mbetjet dhe i coptojnë ato në copa më të vogla që mund të përdoren nga dekompozitorët.

Dekompozitorët luajnë një rol thelbësor në ciklin e karbonit dhe azotit: ata lëshojnë lëndë inorganike nga materialet organike, gjë që i lejon bimët të absorbojnë karbon, nitrogjen dhe fosfor. Shpejtësia e dekompozimit ndikohet nga temperatura, lagështia, pH-ja, si dhe nga vetia e materialit burimor—lëndët me ligninë të lartë, për shembull, dekompozohet më ngadalë.

Në mënyrën praktike, dekompozitorët janë kyç në rikuperimin e mbetjeve dhe kompostimin, duke kontribuar në shëndetin e tokës dhe në ruajtjen e burimeve natyrore. Studimi i dekompozitorëve ndihmon në menaxhimin e mbetjeve, bujqësinë e qëndrueshme dhe ekosistemet.