autoriteitscontrole

Autoriteitscontrole, ook wel autoriteitsbestand of authority control genoemd, is een proces in bibliotheek- en archiefbeheer waarbij namen van personen, organisaties, onderwerpen en geografische entiteiten worden gestandaardiseerd en gekoppeld aan expliciete records. Het doel is een consistente vormgeving, disambiguatie bij gelijknamige entiteiten en betere vindbaarheid en interoperabiliteit tussen systemen en databanken.

Een autoriteitsrecord bevat de officiële of gewenste naam (de voorkeursvorm), alternatieve spellingen of naamdragers, en kruisverwijzingen zoals "zie ook" of "see" om verwante termen te verbinden. Record-onderwerpen kunnen personen, corporaties, onderwerpen of geografische namen zijn, en één entiteit krijgt doorgaans één leidend autoriteitsrecord. Deze records maken het mogelijk om varianten van een naam te ordenen en directe relaties tussen verwante entiteiten te leggen.

Implementatie gebeurt in authority files en registraties binnen bibliografische systemen. Unieke identificatoren—zoals VIAF-, ISNI-, ORCID- of lokale ID's—worden aan records toegekend zodat records uit verschillende bronnen aan elkaar kunnen worden gekoppeld. Metadata-standaarden zoals MARC (authority records), UNIMARC en RDA ondersteunen deze werkwijze en zorgen voor consistente koppelingen tussen bibliografische en authority data.

Historisch en hedendaags gebruik: autoriteitscontrole is essentieel voor catalogisering, data-integratie en linked data. Het vormt de basis voor internationale uitwisseling en interoperabiliteit, met deelname aan netwerken zoals GND (Gemeinsame Normdatei) en brugfiguren zoals VIAF, ISNI en Wikidata om entiteiten wereldwijd verbonden te houden. In Nederland is autoriteitscontrole een kernonderdeel van catalogisering bij onder meer de Koninklijke Bibliotheek en regionale bibliotheken, vaak in samenwerking met nationale en internationale autoriteitsnetwerken.

---