aflatoksyna

Aflatoksyna to grupa mykotoksyn wytwarzanych przez grzyby z rodzaju Aspergillus, przede wszystkim A. flavus i A. parasiticus. Najważniejsze podtypy to aflatoksyny B1, B2, G1 i G2; metabolity M1 i M2 występują w mleku i produktach zwierzęcych. Aflatoksyny często występują w nasionach i tłuszczach roślinnych, takich jak kukurydza, orzechy ziemne, migdały, orzechy laskowe, pestki i przyprawy. Ryzyko zanieczyszczenia jest większe w klimatach ciepłych i wilgotnych oraz podczas uprawy, zbioru, suszenia i magazynowania w nieodpowiednich warunkach.

Aflatoksyna B1 jest najsilniej hepatotoksyczna i kancerogenna. Po metabolizmie w wątrobie przekształca się w aktywny epoksyd B1-8,9-epoksyd, który łączy się z DNA tworząc adukt AF B1-N7-guaniny i wywołuje mutacje w genie TP53, co zwiększa ryzyko hepatocellular carcinoma. Ekspozycja na aflatoksyny wraz z zakażeniem wirusem HBV znacząco podnosi ryzyko raka wątroby. Wysokie dawki powodują ostre aflatoksikozę z ciężkim uszkodzeniem wątroby.

W żywności i paszach aflatoksyny wykrywane są w produktów z ziaren, orzechów i przetworów. W mleku mogą pojawiać się metabolity aflatoksyny M1, gdy zwierzęta spożywają zanieczyszczone ziarna. Regulatory limitów dopuszczalnych stężeń (MRLs) obowiązują w wielu krajach; metody detekcji obejmują HPLC, LC-MS/MS i ELISA, często w procesie screeningowym i confirmacyjnym.

Zapobieganie obejmuje dobre praktyki rolnicze, odpowiednie suszenie i składowanie, kontrolę wilgotności, sortowanie i monitorowanie surowców; w praktyce nie istnieje skuteczna metoda całkowicie usuwająca aflatoksyny z zanieczyszczonych partii, dlatego priorytetem jest zapobieganie zanieczyszczeniom.