Aflatoksyny

Aflatoksyny to grupa mykotoksyn wytwarzanych przez grzyby z rodzaju Aspergillus, przede wszystkim Aspergillus flavus i Aspergillus parasiticus. Najważniejsze związki to aflatoksyny B1, B2, G1 i G2; aflatoksyna B1 jest najbardziej toksyczna i stanowi główne źródło obaw zdrowotnych. Aflatoksyny są klasyfikowane przez Międzynarodową Agencję ds. Badań nad Rakiem (IARC) jako czynnik rakotwórczy dla ludzi (grupa 1). Długotrwałe narażenie na aflatoksyny wiąże się z ryzykiem raka wątroby, zwłaszcza w populacjach o wysokiej ekspozycji z powodu chorób wątroby lub infekcji wirusem HBV.

Najczęściej zanieczyszczają żywność taką jak suszone orzechy (np. orzeszki ziemne, migdały, orzechy nerkowca), kukurydza, nasiona bawełny, różne orzechy drzewne i niektóre przyprawy. Kontaminacja występuje w warunkach ciepłych i wilgotnych podczas uprawy, zbioru i magazynowania. Produkty o ciepłym klimacie mają wyższe ryzyko.

W skutkach zdrowotnych aflatoksyny mogą powodować ostre zatrucia (aflatoksikozę) oraz długotrwałe uszkodzenie wątroby i raka wątroby. Skuteczność ochrony zależy od ograniczenia ekspozycji poprzez odpowiednie praktyki rolnicze, odpowiednie suszenie i przechowywanie (niska wilgotność), sortowanie i odrzucanie skażonych partii oraz monitorowanie w łańcuchu dostaw.

Regulacje dotyczące dopuszczalnych poziomów aflatoksyn różnią się w zależności od kraju i grupy produktów; w Unii Europejskiej obowiązują specyficzne limity dla różnych kategorii żywności. Wykrywanie obejmuje metody przesiewowe (np. testy immunoenzymatyczne) i potwierdzające (HPLC, LC-MS/MS).