Verwijderbaarheid

Verwijderbaarheid is de eigenschap van een object, systeem of structuur om op een gemakkelijke, veilige en gecontroleerde manier los te koppelen of te verwijderen zonder onnodige schade of verlies aan functionaliteit. De term komt van het werkwoord verwijderen plus het achtervoegsel -baar, wat aanduidt dat iets verwijderbaar is.

Toepassingsgebieden zijn onder meer productontwerp, machine- en voertuigonderdelen, elektronica, medische hulpmiddelen en verpakkingen. In deze context is verwijderbaarheid relevant voor onderhoud en vervanging, maar ook voor demontage bij recycle- en afvoerprocessen. Een hoge verwijderbaarheid kan onderhoudstijd en kosten verlagen, de veiligheid verbeteren en de milieuprestaties van een product vergroten.

Ontwerpkenmerken die verwijderbaarheid bevorderen, zijn onder andere demontagevriendelijk ontwerp met toegankelijke bevestigingsmiddelen, gebruik van standaardonderdelen en schroeven in plaats van lijm, modulariteit, duidelijke demontagevolgorde en het vermijden van materialen die demonteren bemoeilijken. Eveneens belangrijk is dat verwijderbaarheid niet ten koste gaat van structurele integriteit, waterdichtheid, brandveiligheid of garantievoorwaarden.

Beoordeling van verwijderbaarheid gebeurt vaak aan de hand van criteria zoals het aantal benodigde gereedschappen, het aantal stappen, de tijdsduur en de mate van schadevrij demontage. In sommige sectoren bestaan normen of richtlijnen die aan verwijderbaarheid gesteld worden.

Zie ook: demontage, onderhoudsvriendelijk ontwerp, circulaire economie, modulair ontwerp.