Slagæðlingar

Slagæðlingar eru minnstu slagæðarnar sem flytja blóð frá stærri slagæðum til háræðakerfisins. Í hringrásinni mynda þeir innviði sem stjórnar dreifingu blóðs og viðnámi æðakerfisins. Veggur slagæðlinga er þykkur miðhluti með vöðva í tunica media sem gerir æðinni kleift að víkka eða dragast saman. Þetta veitir æðakerfinu mikilvægan hæfileika til að hafa viðnám sem stjórnar blóðþrýstingi og útflæði til einstakra líffæra.

Strúktúrslagæðlinga samanstendur af tunica intima (endurkennur endotel, undirliggjandi bandvef), tunica media með vöðvafrumum og tunica adventitia. Þvermál slagæðlinga er venjulega um 10 til 100 μm, sem gera þá að lykilhluta í microcirculation. Sumir slagæðlingar kallast precapillary arterioles og hafa mikið vöðvaflæði til að stýra inn eða útflæði blóðs til háræða.

Stjórnun og virka meginregla: slagæðlingar svara innri og ytri áhrifum. Local sjálfbær stjórnun (auto-regulation) viðhaldandi jafnþrýstings í capillary neti; endothelium framleiðir vasodilatórar t.d. nitrous oxide (NO) og prostacyclin og vasoconstrictora t.d. endothelin. Myogenic svar svarar til aukins þrýstings. Sympatískt taugakerfi getur þrengt æðarnar (α-adrenergísk áhrif) og líffræðilegar hormónar eins og angiotensín II og vasópressín geta stuðlað að samdrætti; efnasambönd og súrefnismettun, CO2, pH og taugaverðir efnaleyfi geta einnig hýrt víkkun eða samdrátt.

Helstu hlutverk slagæðlinga liggja í að stýra æðaviðnámi og dreifingu blóðs til vöðva, innri líffæra og mörgu öðru fyrir jöfnu heildarstjórn blóðflæðis. Sjúkdómar eins og æðahjúpun (arteriolosclerosis) og sykursýki sýna sér í breytingum á slagæðlingum og geta minnkað öryggi og dreifingu blóðs til viðeigandi vöðva og líffæra.