slagæðlingum

Slagæðlingar eru fínar æðar sem tengja slagæðar við kapillárakerfið. Þeir gegna lykilhlutverki í stjórnun blóðflæðis og í mótun æðaviðnáms í líffærum. Með því að breyta vídd sinni geta slagæðlingar stýrt hvernig blóðflæði dreifist til tiltekinna vefja og hvernig heildaræðaviðnám líkamans er fyrir hendi.

Veggir slagæðlinga eru gerðir til að þola kraft blóðrásarinnar en hafa miðlagið af sléttum vöðvum sem gerir þeim kleift að víkka eða þrengja æðina. Innra lagið inniheldur endótheli og undirliggjandi áberandi millivegg, en utanveggurinn (adventitia) er oft tiltölulega þunnur. Ytra þvermál slagæðlinga mælist oft í átt að 10–100 míkrómetrum, sem skiptir gríðarlega miklu máli fyrir æðaviðnám.

Stjórnun slagæðlinga byggist á samtvinnun local metabólískra þátta, eyktri eða minnkuðri blóðflæði til tiltekins vefs, taugaboðefna og endóthela-efna. Sléttvöðvafrumur slagæðlinga svara boðum sem valda víkkun (tengist NO, certain prostaglandins) eða þrengingu (t.d. endothelín). Einnig getur myogenic svar stuðlað að stöðugu þrýstingsframhaldi í æðakerfinu.

Klínísk tilgangur slagæðlinga felst í stjórnun æðaviðnáms. Langvarandi háþrýsting og sykursýki geta valdið breytingum á slagæðlingum (arteriolosclerosis), sem leiða til aukins æðaviðnáms og minnkaðs blóðflæðis til líffæra, einkum í heila, nýrum og augum. Slagæðlingar eru því mikilvægar framvindsleiðir í heildarblóðrásinni og í líffærakerfinu.