Mekanoreseptörler

Mekanoreseptörler, dokunma, basınç, titreşim, gerilme ve propriosepsiyon gibi mekanik uyarılara yanıt veren duyusal reseptörlerdir. İnsanlar ve diğer hayvanlarda bulunurlar ve deriden kaslara, tendonlara ile eklem kapsüllerine kadar çeşitli dokularda yer alırlar. Deride başlıca mekanoreseptörler Merkel diskleri (SA1), Meissner cisimcikleri (RA), Pacinian cisimcikleri (RA) ve Ruffini sonları (SA2) ile kıl folikülü reseptörleridir. Propriyosepsiyon için kaslar ve eklem kapsüllerinde bulunan kas tüpleri ve Golgi tendon organları da mekanik uyarılara duyarlıdır.

İşleyiş açısından mekanoreseptörler, mekanik deformasyon sonucu membranlarındaki mekanosensitif iyon kanallarını açarak reseptör potansiyeli üretirler. Reseptörler hızlı adaptasyon (RA) ve yavaş adaptasyon (SA) olmak üzere sınıflandırılır; RA reseptörleri kısa süreli yanıt verirken SA reseptörleri daha uzun süreli yanıt sağlar.

İletim ve algı bakımından uyarılar, büyük ölçüde Aβ sınıfı myelize lifler aracılığıyla merkezi sinir sistemine iletilir. Discriminative dokunuş ve titreşim, dorsal column–medial lemniscus yoluyla talamus ve somatosensorik kortekse ulaşır. Propriyosepsiyon çoğunlukla unconscious yol olan spinocerebellar sistemine gider; bazı proprioseptif bilgiler ise somatosensorik kortekse iletilir.

Klinik bağlamda mekanoreseptörler ile yolakların zarar görmesi, dokunma, vib­rasyon ve propriosepsiyon kaybına yol açabilir. Diyabetik polinöropati, periferik nöropatiler ve bazı merkezi bozukluklar bu duyuların bozulmasına neden olabilir.