Istatistik

Istatistik, verilerin toplanması, analiz edilmesi, özetlenmesi ve yorumlanması süreçlerini kapsayan bilim dalıdır. Geniş bir uygulama alanına sahip olan istatistik; gözlem ve deneylerden elde edilen verilerin anlam taşımasına odaklanır. Temel ayrımlar arasında betimleyici istatistikler (descriptive statistics) ve çıkarımsal istatistikler (inferential statistics) bulunur. Betimleyici istatistik, verilerin özetini sayı ve grafiklerle sunar. Çıkarımsal istatistik ise örneklemlerden elde edilen bilgilere dayanarak daha geniş popülasyon hakkında çıkarımlar yapar; hipotez testleri, güven aralıkları, regresyon modelleri ve istatistiksel modeller bu alanın araçlarıdır. İstatistik, olasılık kuramı üzerine inşa edilir ve belirsizlik ile değişkenliğe karşı yöntemler geliştirir.

Tarihsel olarak, modern istatistik kökenlerini 17. yüzyılın olasılık kuramı çalışmalarından alır; 19. ve 20. yüzyıllarda Karl Pearson, Ronald Fisher, Jerzy Neyman ve Egon Pearson gibi isimler kavramsal gelişmelere yön vermiştir. Gosset (Student) gibi istatistik çalışmalarını endüstriyel uygulamalara taşıyanlar da önemli rol oynamıştır.

Uygulama alanları arasında bilimsel araştırma, sağlık, ekonomi ve iş dünyası, mühendislik, sosyal bilimler ve hükümet politikaları bulunur. Veri toplama ve analiz süreçlerinde örnekleme tasarımı, hata türleri, dağılım modelleri ve sonuç yorumlama kritik rol oynar. Günümüzde istatistik, veri bilimi ve makine öğrenmesiyle sıkı bir etkileşim içindedir; verilerin güvenilir ve tekrarlanabilir analizleri için etik ve kalite standartları önemlidir.