Implementatiekunde

Implementatiekunde is een interdisciplinair veld dat zich bezighoudt met het proces van het verplaatsen van kennis en interventies van onderzoekssetting naar de praktijk en het verankeren daarvan in organisaties en systemen. Het doel is om implementaties effectiever, efficiënter en duurzamer te laten verlopen, zodat interventies in de dagelijkse praktijk beter gaan functioneren en resultaten opleveren.

Belangrijke concepten zijn determinanten van implementatie, implementatiestrategieën, fidelity (de mate waarin de interventie volgens protocol wordt uitgevoerd), adaptatie en duurzaamheid of opschaling. Het veld ontwikkelt en hanteert theoretische modellen en raamwerken zoals het Consolidated Framework for Implementation Research (CFIR), RE-AIM en het Theoretical Domains Framework (TDF), evenals diffusie van innovaties, om determinants, processen en effecten te koppelen.

Methoden en onderzoeksontwerpen omvatten onder andere mixed-methods, procesevaluaties, uitkomstevaluaties en hybride onderzoeksontwerpen (type 1-3) die tegelijk implementatie- en effectiviteitsgegevens opleveren. Praktische instrumenten en aanpakken komen voort uit deze wetenschap, zoals implementatiestrategieën, begeleidende facilitatietrajecten, trainingen en organisatieverandering, gericht op betere uitvoering en verankering in de praktijk.

Toepassingsgebieden zijn onder meer zorg en gezondheid, geestelijke gezondheidszorg, onderwijs, jeugdzorg, sociale zorg en publiek beleid. Implementatiekunde levert methoden en instrumenten om de kloof tussen wetenschap en praktijk te dichten en de duurzaamheid en schaalbaarheid van interventies te vergroten.