Fosfotyrosin

Fosfotyrosin, tirosin amino asidinin fenolik hidroksil grubuna bir fosfat grubunun kovalent olarak bağlanmasıyla oluşan bir fosforile edilmiş türevdir. Bu post-translasyonal modifikasyon, hücresel sinyal iletiminde merkezi bir rol oynar ve çoğunlukla protein kinazlar tarafından gerçekleştirilir. Fosfotyrosin, genellikle tek bir fosfat grubuna sahip olan monoester bağ ile tirosin yan zincirine eklenir. Fosfat grubu, molekülü negatif yüklü yapan ve konformasyon ile etkileşim alanlarını değiştiren bir kimyasal özelliktir.

Fosfotyrosin oluşumu, protein tirosin kinazlarının (PTK) aktive edilmesiyle başlar. PTK’lar ATP’den fosfatı transfer ederek hedef proteinlerin tirosin residülerini fosforile eder. Fosfotyrosin residülleri, SH2 ve PTB gibi motive eden proteinlerin bağlanma bölgeleri tarafından tanınır ve bu bağlanma, sinyal ağlarının assembly’i için temel bir “docking noktası” sağlar. Fosfotyrosinlerin dinamik olarak kazanılması ve dephosphorylasyonu, protein tyrosine phosphatases (PTP’ler) tarafından gerçekleştirilir ve bu denge hücresel yanıtların zamanlamasını belirler.

Biyolojik olarak fosfotyrosin, çoğunlukla büyüme faktörü sinyallerini, hücre büyümesi ve çoğalması, farklılaşma, metabolik regülasyonlar ve hayatta kalma yolaklarını koordine eden ağlarda kilit rol oynar. Receptor tyrosine kinazlar (RTK’lar) ve bazı sitoplazmik kinazlar bu modifikasyonu sıkça kullanır. Klinik açıdan, anormal fosfotyrosin yanıtları kanser ve diğer hastalıklarda rol oynayabilir; bu nedenle tirozin kinaz inhibitörleri gibi tedaviler geliştirilmiştir.

Fosfotyrosin tespiti için anti-fosfotyrosine antikorlar (ör. anti-phosphotyrosine) kullanılır ve Western blot, immunopresipitasyon gibi tekniklerle belirlenir. Ayrıca fosforotiyrosin peptidlerini ve fosfoproteomik profillerini belirlemek için kütle spektrometrisi yaygın olarak kullanılır.