Creepageafstande

Creepageafstande is de minimale afstand langs het oppervlak van een isolerend materiaal tussen twee geleidend delen van een elektrisch apparaat of installatie. Dit pad loopt via het oppervlak in plaats van door de lucht. Het is een van de twee kernbegrippen van isolatiecoördinatie; het andere is de clearance, oftewel de minimale afstand door de lucht. Creepageafstande is vooral relevant bij situaties met vocht, stof, corrosieve resten of andere verontreinigingen die de geleidbaarheid langs het oppervlak kunnen verhogen.

Een te korte creepageafstand kan leiden tot tracking, arcing of flashover over de isolerende oppervlakte onder invloed van spanning en omgevingsomstandigheden. De benodigde afstand groeit met hogere bedrijfsspanningen, grotere verontreinigingsbelasting en slechtere omgevingscondities. De bepaling houdt rekening met factoren zoals de spanning, het verontreinigingsgraad (pollution degree) en de materiaalgroep van de isolatie (veelal gecategoriseerd volgens normen). Om creepageafstande te beheren, kunnen ontwerpers kiezen voor betere isolatiematerialen, extra barrières, potten of conformale coatings die de oppervlakteverontreiniging beperken.

Standaarden geven richtlijnen en minimumwaarden voor creepgeafstande. Belangrijke referenties zijn IEC 60664-1 (insulation coordination), IEC 60364 en gerelateerde normen voor laagspanningstoepassingen. Deze normen koppelen creepage- en clearance-eisen aan spanning, milieuomstandigheden en materiaalgroepen, en bieden methoden voor verificatie en tests. In de praktijk wordt de benodigde creepgeafstande bepaald tijdens de productontwerp- en verificatiefase en vastgelegd in de veiligheids- en inslagpecificaties van het product.