Bezettingsbesturen

Bezettingsbesturen were administratieve organen die door een bezettende macht werden ingesteld om een gebied te regeren dat tijdens een oorlog in haar macht viel. Ze fungeerden als brug tussen de bezetter en de bewonenden en namen vaak taken over van lokale overheden en rechtssystemen, zodat de praktische gang van zaken kon blijven functioneren onder buitenlands gezag. Het doel was doorgaans het handhaven van orde en veiligheid, het beheren van financiën en schaarse goederen, en het afdwingen van het beleid van de bezetter, inclusief censuur en maatschappelijke controle.

Bezettingsbesturen opereerden op diverse niveaus, van regionaal tot lokaal, en konden commissarissen of andere functionarissen aanstellen die namens de bezetter toezicht hielden op administratie, rechtspraak, belastingen en dienstverlening aan de bevolking. Hun gezag berustte meestal bij de bezettende macht en, in veel gevallen, naast militaire autoriteiten en reeds bestaande instellingen die werden aangepast of buiten werking gesteld. De verhouding tot de lokale bevolking varieerde van samenwerking tot dwang, en samenwerking met lokale elites kwam vaak voor om administratieve continuïteit te waarborgen.

De aanwezigheid en activiteiten van Bezettingsbesturen hadden grote gevolgen voor het dagelijks leven: zij implementeerden wetten en regels, controleerden inkomsten en bevoorrading, beïnvloedden het rechtssysteem en speelden een rol in dwangarbeid en andere repressieve maatregelen. Omdat zij opereerden onder buitenlands gezag, worden ze in historisch onderzoek vaak betrokken bij thema’s als bezetting, staatsvorming onder verovering, en de ethiek en gevolgen van samenwerking en verzet. Na bevrijding werden veel Bezettingsbesturen opgeheven en sommige bestuurders onderzocht op samenwerking of misbruik.