Antiviraliteit

Antiviraliteit is de eigenschap van een stof, materiaal of organisme om de impact van virussen te beperken. Het kan bestaan uit het voorkomen van een infectie, het remmen van virale replicatie of het verminderen van transmissie.

In de medische context verwijst antiviraliteit doorgaans naar antivirale geneesmiddelen die virale replicatie direct remmen, bijvoorbeeld door inhibitie van virale polymerasen of proteasen, en in bredere zin ook naar het vermogen van het immuunsysteem om virussen tegen te houden.

Voorbeelden van antivirale medicijnen zijn aciclovir (tegen herpesvirussen), valaciclovir, oseltamivir en zanamivir (tegen griepvirussen), en remdesivir (bij SARS-CoV-2). Nucleoside-analogen en proteaseremmers zijn belangrijke klassen.

Vaccins versterken de weerstand tegen virussen en kunnen de incidentie en ernst van infecties verminderen, maar zij zijn geen antivirale middelen die tijdens een actieve infectie het virus direct remmen.

Een belangrijk aandachtspunt is antivirale resistentie: virussen kunnen muteren zodat ze minder gevoelig zijn voor behandeling, wat vaak leidt tot combinatiebehandelingen en zorgvuldig gebruik.

Naast medicijnen bestaan er antivirale materialen en oppervlakken die virostaties kunnen verminderen, zoals koper- of zilverhoudingen en gespecialiseerde coatings. Deze antivirale eigenschappen worden onderzocht als aanvullende beschermingsmaatregel, vooral in gezondheidszorgomgevingen.

Onderzoek naar antiviraliteit richt zich op bredere middelen die tegen meerdere virustypen werken en op host-targeted benaderingen die minder vatbaar zijn voor resistentie.