yükseklik

Yükseklik, bir cismin veya yüzeyin, belirli bir referans noktasına göre dikey olarak aldığı mesafedir. En yaygın referans olarak deniz seviyesi kabul edilir ve bu bağlamda “deniz seviyesinden yükseklik” ifadesi kullanılır. Yükseklik kavramı coğrafya, jeodezi, yer bilimleri ve mimari gibi alanlarda temel bir ölçüdür; günlük dilde ise bir nesnenin boyu ya da yapının yüksekliği anlamında da kullanılır, fakat çoğunlukla boy veya uzunluk yerine yükseklik ifadesi tercih edilir.

Yükseklik ölçümü için kullanılan referans yüzeyleri arasında geoid ve elipsoid farkları bulunur; pratikte deniz seviyesinden olan dikey mesafe olarak ifade edilir. Ölçüm yöntemleri arasında topografik ölçüm, GNSS (GPS) tabanlı konumlandırma, LiDAR ve fotogrametrik yöntemler yer alır. Barometrik basınçla hesaplanan irtifa da uçaklar gibi bazı durumlarda kullanılır; bu yöntemler, gerçek yükseklikten (ortometrik yükseklik) sapabilir. Coğrafi ve jeodezik yükseklik kavramları arasındaki farklar günlük uygulamalarda da dikkate alınır.

Uygulama alanları arasında dağ zirvelerinin yüksekliği, şehirlerde binaların toplam yüksekliği ve hava sahası yönetimi gibi konular bulunur. Hava trafiği için güvenli irtifa belirlemek, inşaat ve şehir planlamasında yükseklik sınırlamaları uygulamak; iklim ve hidrografi çalışmalarında da yükseklik verileri önemli rol oynar. Yükseklik, korku gibi kültürel ve psikolojik kavramlarla da anılabilir; “yükseklik korkusu” buna örnektir.