yazabilmeleri

Yazabilmeleri, Türkçede yazma eylemini gerçekleştirme yeteneğini ifade eden bir isim-fiil formudur. Köken olarak yazmak fiilinin kökü yaz- ile -ebilmek yapısının birleşiminden türemiştir. -ebilmek, bir kişinin bir eylemi yapma kapasitesini belirtir; -mesi/-ması ya da -leri ekleriyle birlikte, söz konusu eylemin belirlilik ve özneye göre nasıl meydana geldiğini gösteren bir isim fiil türetir. Yazabilmeleri, çoğul özneler için onların yazabilme becerisini belirtir; tekil özneler için yazabilmesi kullanılır.

Kullanım açısından yazabilmeleri, çoğunlukla bir öznenin yazabilme kapasitesine vurgu yapmak için veya bir amaç bildirirken kullanılabilir. Olgusal olarak, bu form bir eylemi yapabilme durumunu isimlendirdiği için, cümlede özneye göre farklı görevler üstlenir ve çoğu zaman “-leri için” gibi yapılarla birlikte kullanılır. Örnekler: “Çocukların yazabilmeleri için temel harfleri öğretmenler tekrar eder.” ve “Onların yazabilmeleri, sınavda başarılı olmaları için önemlidir.” Bu kullanımlarda yazabilmeleri, söz konusu kişilerin yazabilme yeteneğini belirtir.

İlgili yapılar ve türevler arasında yazabilmek (to be able to write), yazabilir (can write), yazabilirler (they can write) gibi çekimler bulunur. Yazabilmeleri, hem tekil hem de çoğul özneler için değişen sahiplik ve bağlamla kullanılır; özellikle çoğul özne için “yazabilmeleri” formu, onların yazabilme yeteneğini belirtir. Türkçe’de bu tür -abil- türevleri, eylemlerin kapasite/olasılık anlamlarını üretir ve yazabilmeleri, bu işlevi açıkça gösterir.

---