wirusow

Wirusy to najmniejsze cząsteczki biologiczne zdolne do replikacji wyłącznie w komórkach gospodarza. Są obligatoryjnymi pasożytami wewnątrzkomórkowymi i nie posiadają własnego metabolizmu ani mechanizmu samodzielnego rozmnażania. Zwykle składają się z materiału genetycznego (DNA lub RNA) otoczonego kapsydem; niektóre mają dodatkową lipidową osłonkę z białkami.

Genom wirusów może być dwuniciowy lub jednoniciowy (DNA lub RNA). Wirusy mogą być bezosłonkowe lub otoczone lipidową osłonką (osłonkami) zawierającą glikoproteiny. Struktura oraz organizacja genomu wpływają na sposób replikacji i interakcje z gospodarzem.

Proces replikacji zwykle obejmuje przyczepienie do receptora na powierzchni komórki, wejście, uwolnienie materiału genetycznego, syntezę nowych kopii, złożenie kapsydów i uwolnienie gotowych cząstek. Niektóre wirusy integrują genom z genomem gospodarza i mogą utrzymywać infekcję w postaci latentnej.

Wirusy infekują szeroki zakres organizmów — bakterie (bakteriofagi), rośliny i zwierzęta, w tym ludzi. Mogą wywoływać choroby o różnym nasilenieu; wiele infekcji przebiega bezobjawowo. Tropizm tkankowy i odpowiedź immunologiczna decydują o przebiegu infekcji.

Diagnostyka obejmuje metody molekularne (PCR), serologiczne oraz mikroskopowe. Zapobieganie to higiena, izolacja chorych, szczepienia oraz terapie przeciwwirusowe, gdy są dostępne.

Historia wirusologii sięga końca XIX wieku, gdy badacze identyfikowali cząstki filtracyjne przenoszące choroby roślin, takie jak mozaika tytoniu. Dmitri Iwanowski i Martinus Beijerinck uznawani są za pionierów tej dziedziny. Do najważniejszych przykładów należą wirusy influenz, HIV, HPV i koronawirusy, w tym SARS-CoV-2.