tsüklosporiini

Tsüklosporiini, immunosupresan bir ilaç ailesine ait siklik bir polipeptid olup Tolypocladium inflatum adlı mantardan izole edilmiştir. Organ nakli gibi durumlarda immün yanıtı baskılayarak reddin önlenmesine yardımcı olur. Etki mekanizması, tsüklosporiini ile siklopilinin A (cyclophilin A) kompleksinin oluşmasıyla calcineurin fosfatazını inhibe etmesine dayanır; bu durum IL-2 ve diğer sitokinlerin transkripsiyonunu azaltır, T hücre aktivasyonunu ve çoğalmasını engeller.

Kullanım alanları olarak en önemli kısımlar sistemik immünosupresyon gerektiren durumları kapsar. Organ nakliyle gelen immün yanıtın baskılanması için profilaktik veya tedavi amacıyla kullanılır; böbrek, karaciğer ve kalp nakillerinde yaygın olarak uygulanır. Ayrıca allojenik kök hücre nakli sırasında graft-versus-host hastalığına karşı koruyucu tedavi için de kullanımları bulunmaktadır. Göz kliniklerinde topikal ophthalmik formu kuru göz sendromunun semptomlarının yönetiminde uygulanır.

Farmakoloji açısından, sistemik formülasyonlar oral kapsül veya intravenöz yoldan verilirken, topikal formu göz damlası olarak kullanılır. Emilimi bireysel olarak değişir ve besinlerle etkileşebilir. Büyük ölçüde karaciğerde CYP3A4 ile metabolize olur ve atılımı esas olarak safra yoluyla gerçekleşir; bu nedenle ilaç etkileşimleri ve böbrek fonksiyonları üzerinde önemli etkileri olabilir. Plazma trough seviyelerinin izlenmesi, dar bir terapötik aralık nedeniyle güvenli ve etkili dozun belirlenmesi için gereklidir.

Yan etkiler arasında nefrotoxicite en sık görülen ciddi sorun olup hipertansiyon, hepatotoxicite, hiperpotasemi, hiperlipidemi gibi kardiyovasküler ve metabolik değişiklikler, tremor, hirsutizm ve gingival hiperplazi de görülebilir. Enfeksiyon riski ve bazı lenfoproliferatif durumlar da artabilir. CYP3A4 inhibitörleri/indükleyicileriyle önemli etkileşimler bulunabilir; grapefruit suyu da etkileri değiştirebilir. Gebelik ve emzirme durumlarında kullanımı doktor kontrolünde değerlendirilir.