toksoidowe

Toksoidy to inaktywowane toksyny bakteryjne, które utraciły toksyczność, lecz zachowały antygenowe cechy białka toksyny niezbędne do wywołania odpowiedzi immunologicznej. Dzięki temu mogą być używane w szczepionkach ochronnych przeciwko chorobom wywoływanym przez te toksyny, bez ryzyka choroby.

Produkcja toksoidów polega na detoksykacji chemicznej lub fizycznej, najczęściej przy użyciu formaldehydu lub glutaraldehydu. Po detoksykacji toksyna jest oczyszczana i poddawana ocenie, aby potwierdzić brak toksyczności i zachowanie antygenowych determinant. Toksoidy mogą być łączone z innymi antygenami lub adjuwantami w szczepionkach skojarzonych.

Najważniejsze przykłady toksoidów to toksoid błoniczy, toksoid tężcowy i toksoid krztuścowy. W praktyce stanowią one składniki skojonych szczepionek, takich jak DTaP (dla dzieci), Td i Tdap (dla dorosłych).

Mechanizm ochrony polega na wytwarzaniu przeciwciał neutralizujących toksyny. Ochrona zwykle wymaga serii wczesnych dawek i boosterów, aby utrzymać odpowiedni poziom przeciwciał przez lata. Toksoidy nie zawierają żywych bakterii i nie mogą wywołać choroby.

Bezpieczeństwo toksoidów jest wysokie; najczęściej występują miejscowe reakcje w miejscu podania. Rzadziej mogą wystąpić gorączka, ból głowy lub inne objawy ogólne. Przeciwwskazania obejmują ciężką reakcję uczuleniową na składniki szczepionki.