taugakerfisbreytinga

Taugakerfisbreytingar eru breytingar á byggingu eða starfsemi taugakerfisins sem geta stafað af aldri, áverkum, sjúkdómi eða öðrum þáttum. Slíkar breytingar geta haft áhrif á starfsemi heila, mænu og úttaugakerfis og komið fram sem breytingar á hreyfingu, skynjun, minni eða annarri getu.

Orsakir og gerðir eru fjölbreyttar. Meðal þeirra eru eðlilegur aldur og tengd breyting, taugaveiksjúkdómar (t.d. Alzheimer og Parkinson), æðasjúkdómar og slag, áverkaverkir (höfuðáverkar), mýelingabreytingar (demyelinering, til dæmis í taugahröðun), sýkingar og bólgur, efnaskiptasjúkdómar (t.d. vítamínskortur B12 eða sykursýki), eitur- eða lyfjaverkun og erfðafræðilegir þættir.

Meðferð og áhrif: Breytingar geta haft áhrif á minnisgildi, rökhugsun, hreyfigetu og skynjun eftir staðsetningu og umfangsskada. Heili getur nýlært sig og endurraðað netum í ákveðnu mæli (neuroplasticity), en langvarandi breytingar geta leitt til varanlegrar skerðingar. Endurhæfing, breytingar á lífsstíl og meðferð undirliggjandi orsaka eru lykilatriði í meðhöndlun.

Greining og mat felur í sér læknisann OST: myndgreining (MRI eða CT), taugafræðilegar prófanir (t.d. EEG, EMG) og hug- eða net- og ítarpróf. Blóðrannsóknir og næringarskoðun geta hjálpað til við að ákvarða undirliggjandi orsök og aðgöngulegan meðferðarval.

Framtíð rannsókna miðar að betri skilningi á hvernig heili aðlagast taugakerfisbreytingum og hvernig hægt sé að efla endurheimt starfsemi með tækni, endurhæfingu og nýjum meðferðarleiðum. Forvarnir fela í sér hreyfingu, gott næringarástand og félagslega þátttöku.