Blóðrannsóknir

Blóðrannsóknir eru rannsóknir á blóði sem framkvæmdar eru í lækninga- eða rannsóknarstofum til að greina sjúkdóma, meta heilsu og fylgjast með meðferð. Með blóðinu er hægt að skoða starfsemi líffæra, efnaskipti og virkni ónæmiskerfisins. Niðurstöðurnar stuðla að greiningu, forvörnum og ákvörðun um meðferð.

Sýni er venjulega tekið úr æð með nál (venipunktúr). Stundum er kapillarsýni tekið úr fingri. Fyrir suma rannsóknir er ráðlagt fasti í 8–12 klukkustunda til að tryggja nákvæmni (til dæmis fyrir glúkósa- eða lipidpróf). Aðrir próf hafa enga fastandi kröfu. Sýnataka er almennt örugg, en getur valdið stuttum sársauka, roða eða marblettum.

Algengustu tegundir blóðrannsókna eru: fullt blóðtal sem mælir raun- og hvítkorn og blóðflögur; efna- og líffræðirannsóknir eins og glúkósi, kólesteról, HDL, LDL og tríglýseríð, ásamt lifr- og nýrnastarfsemi (t.d. ALT, AST, ALP, bilirubin, kreatínín); innkirtla- og hormónapróf eins og TSH og frítt T4; bólgu- og mótefnavakar eins og CRP og ESR; serólógíur og mótefni fyrir sýkingum (t.d. HIV, hepatitis) og autoimmun próf (t.d. ANA, RF); og prófanir sem mæla lyfjagjöld eða lyfjainntöku eftir meðferð.

Niðurstöður eru túlkaðar af lækni og teknar saman við einkenni, fyrri sjúkrasögu og aðra prófun. Sýnin geyma oft einhverja daga eða lengur til frekari könnunar. Sýnataka og meðferð eru gerðar með hliðsjón af persónuvernd og öryggi sjúklings.