súrefnisskorts

Súrefnisskortur er ástand þar sem súrefni er ekki nægjanlegt til að viðhalda eðlilegri starfsemi frumna. Tvær megingerðir eru oft greindar: hypoxemia, sem er lágur súrefnisþrýstingur í blóði, og hypoxia, sem er alvarlegur súrefnisskortur í vefjum.

Orsakir eru fjölbreyttar. Helstu þættir eru loftgæði (háloft eða mengun), öndunarsjúkdómar eða öndunarbilun (t.d. COPD, lungnabólga, bráð öndunarbilun/ARDS) og hjarta- eða blóðrásarsvandamál sem minnka súrefnisflutning til vefja (t.d. hjartabilun, blóðleysi). Eiturefni eins og kolmonoxíð (CO) eða methemoglobinemia geta einnig valdið súrefnisskorti.

Einkenni fara eftir alvarleika og gerð skorts. Algeng einkenni eru aukin öndunartíðni og andarleysi, skjálfti eða svimi, hröð eða óregluleg hjartsláttur, þreyta, höfuðverkur og stundum cyanose (blári á húð og slímhúð) þegar skorturinn er alvarlegur.

Greining byggist á klínískri mynd, mælingu PaO2 og súrefnismettunar (SpO2) með slagæðablóðgasteymi (ABG) og púlsóximetríu. Aðrar rannsóknir, eins og brjóstamyndir og aðrar myndgreiningar, hjálpa til við að greina orsök.

Meðferð felst í því að tryggja öndun og súrefnisflutning. Algengur meðferðaraðferð er að veita súrefni, oft 100% með andlitsmaski eða háflæði. Í alvarlegum tilvikum er nauðsynlegt að nota öndunarvél. Meðferð gegn CO-eiturefni eða methemoglobinemia og meðhöndlun undirliggjandi sjúkdóma eru jafn mikilvægar.

Horfur eru háðar orsök og alvarleika. Forvarnir felast í réttu loftgæði, réttum aðlögun að háloftum þar sem það á við, og snemmbærri meðferð undirliggjandi sjúkdóma.