Súrefnisskortur

Súrefnisskortur er ástand þar sem líkaminn fær ekki nægt súrefni til vefja. Það getur stafað af breytilegu mati í loftskilríkjum eða í starfsemi líffæra, og getur verið lífshættulegt ef það er ekki bætt. Algengt er að tala um mismunandi gerðir eftir því hvaða þáttur líkamans skortir súrefni.

Orsakir og flokkun. Fjögur megin meginflokkar eru oft notaðir:

- Hypoxískur skortur: lágur styrkur súrefnis í slagæðablóði vegna loftskorts, lungnasjúkdóma eða annarra aðstæðna sem trufla alveolarnar og loftflæði.

- Anemískur skortur: minnkuð getu blóðs til að bera súrefni vegna lágs hemóglóbíns eða að annarra þátta sem hindra að súrefni komist til vefja.

- Stagnant (blóðflæðis)tengdur skortur: vanvirk blóðflæði til vefja vegna hjarta- eða æðakerfisvanda.

- Histótískur skortur: vefir geta ekki nýtt súrefni vegna eiturefna eða truflana í efnaskiptum (t.d. cyaníð, methemóglóbín).

Einkenni og greining. Einkenni eru háð orsök og alvarleika en algeng fyrstu einkenni eru mæði, hrað andardrátt, skjálfti eða óróleiki, hraður púls og þreyta. Í alvarlegum tilfellum koma kvíði, rugl, dofi eða blái húð (cyanosi). Greining byggist á slagæða-paO2 og SaO2 mælingum, arteriískri blóðgasmælingu, hemóglóbínsgildi og fylgir rannsóknir á lungna- og hjartastarfsemi.

Meðferð. Meðferð byggist á orsök: veita þarf oft 100% súrefni og tryggja loftgæði og öndunarstoð eftir þörf. Ef orsök eru t.d. kolmonoxíð-eitur eða cyaníð, er viðeigandi sérmeðferð og eftirlit í fylgd lækna. Forvarnir felast í meðferð við undirliggjandi sjúkdómum, forvörnum loftíþrótta sighed, og skörun í háloftum eða aðstæðum sem geta orsakað súrefnisskort.