simulyatsiyalari

Simulyatsiyalar — real dunyodagi jarayonlarni modellashtirish, tahlil qilish yoki bashorat qilish uchun ishlatiladigan virtual ta'riflardir. Ular matematik qonunlar, statistik ma'lumotlar va algoritmlar asosida ishlaydi. Maqsadi xavfsiz sharoitda tajribalar o'tkazish, jarayonlarni tushunish va qaror qabul qilish uchun prognozlar bera olishdir. Natijalar grafika yoki statistik hisobotlar ko'rinishida taqdim etiladi.

Simulyatsiyalar turlari ko'p: matematik simulyatsiyalar, diskrét voqea simulyatsiyalari (DES), agentga asoslangan simulyatsiyalar (ABM), kontinual simulyatsiyalar hamda fizik simulyatsiyalar. Eng keng tarqalgan turi — kompyuterli simulyatsiyalar. Ular ilmiy tadqiqotlar, sanoat ishlab chiqarishi, favqulodda vaziyatlar xavfini baholash, shahar rejalashtirish, iqtisodiyot, tibbiyot kabi sohalarda qo'llaniladi.

Komponentlar: model, boshlang'ich ma'lumotlar va parametrlari, algoritmlar yoki dasturiy ta'minot, stsenariylar, hamda chiqish natijalari. Tasdiqlash va tekshirish jarayonlari modelning haqiqiy dunyo bilan qanchalik mos kelishini baholash uchun zarur.

Tarixiy nuqtai nazardan, 1940-yillarda Monte Carlo usullari va birinchi kompyuterlar yordamida simulyatsiyalar keng qo'llanila boshladi. Noaniqliklar, resurs cheklovlari va ma'lumotlarning noaniqligi simulyatsiyalarni baholash jarayonida muhim omillar bo'lib qoladi.

Simulyatsiyalar samarali vosita bo'lib, ko'plab sohalarda qarorlar qabul qilishni mahalliy va global nuqtai nazardan tushunishga yordam beradi, ammo ularning samaradorligi faqat sifatli modellar va mos keladigan ma'lumotlar bilan oshiriladi.