sankcji

Sankcje to narzędzie polityki międzynarodowej polegające na ograniczeniu lub zakazie prowadzenia określonych działań przez państwo, podmiot gospodarczy, organizację lub osoby fizyczne. Celem sankcji jest wywarcie nacisku na decyzje rządów bez użycia siły, często w reakcji na naruszenia prawa międzynarodowego, prawa człowieka lub agresję.

Sankcje mogą mieć charakter ogólny (dotyczący całego państwa) lub selektywny (dotyczący określonych sektorów, dóbr lub osób). Najważniejsze typy to sankcje ekonomiczne i handlowe (embarga, ograniczenia w eksporcie i imporcie, ograniczenia dostępu do systemów płatniczych, zamrożenie aktywów), sankcje finansowe (blokada transakcji i kont bankowych), oraz sankcje personalne (zakazy wjazdu, zamrożenie majątku osób fizycznych) i sankcje sektorowe (np. w energetyce, obronności lub technologii).

Sankcje nakładają i egzekwują różne podmioty międzynarodowe oraz państwowe, najważniejsze z nich to Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych, Unia Europejska, a także poszczególne państwa, w tym Stany Zjednoczone. Działania te mogą być stosowane samodzielnie lub w ramach koordynacji międzynarodowej.

Skuteczność sankcji jest przedmiotem dyskusji. Mogą ograniczać zdolność agresora do prowadzenia określonych działań, ale często niosą także koszty dla ludności cywilnej i gospodarki. Sukces zależy od szerokiej, spójnej koordynacji międzynarodowej, monitoringu i skutecznego egzekwowania restrykcji.

Przykłady zastosowania obejmują sankcje ONZ wobec Korei Północnej i Iranu, oraz sankcje UE i USA wobec Rosji po aneksji Krymu w 2014 roku i w związku z późniejszymi wydarzeniami.