przywilejami

Przywilejami to specyficzny zestaw uprawnień lub korzyści, które przysługują określonej osobie lub grupie i wyróżniają ją spośród ogółu. Mogą mieć charakter prawny, administracyjny lub społeczny i wynikają z ustawy, aktu administracyjnego, umowy lub zwyczaju. W praktyce przywileje często towarzyszą obowiązki lub ograniczenia, a ich celem bywa ochrona interesów, wzmocnienie pozycji społecznej lub zapewnienie specjalnych usług.

W historii wielu państw, zwłaszcza w epoce feudalnej, istniały systemy przywilejów stanowych lub grupowych. W Polsce przykładowo istniały liczne przywileje szlacheckie, duchowieństwa i miast, regulujące ich prawa, immunitety, zwolnienia podatkowe i wpływ na życie polityczne. Zmiany ustrojowe, reformy oświeceniowe oraz procesy zaborcze i niepodległościowe doprowadziły do ograniczenia lub zniesienia wielu z tych przywilejów na rzecz równości praw obywateli.

Współcześnie pojęcie przywilejów funkcjonuje także w kontekście immunitetów dyplomatycznych i poselskich, a także różnego rodzaju uprawnień wynikających z przynależności do określonych zawodów lub instytucji. Państwa dążą do zapewnienia równości i niedyskryminacji, dlatego wiele dawnych przewag zostało zredukowanych. Dyskusje na temat przywilejów często koncentrują się na granicach między uzasadnioną ochroną interesów a nierównym traktowaniem obywateli. Forma „przywilejami” to narzędnik liczby mnogiej rzeczownika „przywilej” w języku polskim.