poliuretanu

Poliuretan to szeroka grupa tworzyw sztucznych wytwarzanych w wyniku reakcji diizocyjanianów z poliolami. W wyniku tej reakcji powstają łańcuchy urethanowe, które mogą tworzyć zarówno sztywne struktury, jak i elastyczne elastomery. Do najczęściej stosowanych diizocyjanianów należą MDI (diizocyjanian metylenu difenylowego) i TDI (diizocyjanian toluenu). Poliole, czyli wielowartościowe alkohole, mogą być poliolami poliestrowymi lub polieterowymi. Reakcja ta, często prowadzona z dodatkiem środków spieniających, katalizatorów i utwardzaczy, umożliwia wytwarzanie pianek, lakierów, klejów i powłok.

Najważniejsze zastosowania poliuretanu to pianki sztywne i elastyczne, powłoki i lakierowanie, kleje i uszczelniacze oraz elastomery. Pianki sztywne wykorzystywane są do izolacji termicznej budynków, lodówek i systemów rurociągów; pianki elastyczne znajdują zastosowanie w meblach, materacach i tapicerce; elastomery poliuretanowe stosuje się w przemyśle motoryzacyjnym, w podzespołach amortyzujących i uszczelniających. Dodatkowo poliuretany tworzą powłoki ochronne i kleje o wysokiej przyczepności i odporności na ścieranie; stosuje się także w przemyśle opakowaniowym.

Środowisko i bezpieczeństwo: Produkcja poliuretanów wymaga izocyjanianów, które mogą powodować podrażnienia oczu i dróg oddechowych; stosuje się środki ochronne i odpowiednią wentylację. End-of-life: odpady PU stanowią wyzwanie recyklingowe; główne metody to recykling mechaniczny (kruszenie i użycie jako wypełniacz) i chemiczny (depolimeryzacja) oraz energetyczne spalanie w spalarni odpadów. W ostatnich latach rozwija się technologia recyklingu chemicznego i wykorzystanie biopochodnych polioli.