plausibiliteit

Plausibiliteit is de eigenschap van een verklaring, hypothese of claim om geloofwaardig over te komen. Een plausibele verklaring sluit aan bij bestaande kennis, volgt een coherente redenering en vermijdt onverklaarbare sprongen. Plausibiliteit verwijst dus naar hoe redelijk een voorstel lijkt binnen een bepaald kennisdomein, eerder dan naar een numerieke mate van waarschijnlijkheid.

In tegenstelling tot waarschijnlijkheid is plausibiliteit een kwalitatieve beoordeling. Een plausibele uitspraak hoeft niet statistisch of experimenteel bewezen te zijn, maar moet wel logisch en consistent zijn met de beschikbare feiten en theorieën. Daardoor kan iets plausibel lijken terwijl het uiteindelijk fout blijkt, en kan iets wat onwaarschijnlijk lijkt toch waar blijken.

Toepassingsdomeinen van plausibiliteit zijn onder meer de wetenschap, de journalistiek, het recht en fictie. In de wetenschap wordt plausibiliteit betrokken bij de beoordeling van mechanismen en hypothesen: een mechanisme is plausibel als het consistent is met huidige kennis en voorspellend is. In de journalistiek en het recht speelt plausibiliteit een rol bij de inschatting van de betrouwbaarheid en plausibiliteit van verklaringen. In fictie bepaalt plausibiliteit of de gebeurtenissen geloofwaardig innen het gecreëerde universum en de regels van de verhaalwereld.

Beoordelingscriteria omvatten onder meer coherentie met bestaande gegevens, samenhang met gevestigde theorieën, eenvoud of parsimonie, potentiële voorspellende kracht en de mogelijkheid tot falsifiëring. Het is belangrijk te erkennen dat een hoge plausibiliteit geen garantie biedt voor juistheid; empirische toetsing en kritische evaluatie blijven nodig en kunnen biases helpen bestrijden.