nekrózy

Nekrózy to termin medyczny opisujący martwicę tkanek, czyli nieodwracalną śmierć komórek w wyniku urazu, niedokrwienia, infekcji lub działania toksyn. W odróżnieniu od apoptozy, nekroza wiąże się z utratą integralności błon komórkowych i zwykle objawia zapalną reakcją w sąsiednich tkankach.

Najważniejsze typy nekrozy to nekroza koagulative, w której struktura tkanki długo pozostaje widoczna mimo utraty funkcji (typowa dla niedokrwienia narządów takich jak serce czy nerki); nekroza rozpływna (liquefactio), gdzie tkanka ulega upłynnieniu, jak w mózgu czy ropniach; nekroza serowa (lipolityczna), związana z uszkodzeniem tkanki tłuszczowej, często obserwowana w przebiegu ostrego zapalenia trzustki; nekroza włóknikowa (fibrinoidalna) w naczyniach krwionośnych, charakterystyczna dla reakcji immunologicznych; a także nekroza gangrenous, która opisuje kliniczny obraz martwicy w tkankach z eskalacją infekcji — sucha gangrena, wilgotna oraz gazowa.

Przyczyny nekrozy są różnorodne: niedokrwienie z powodu zatkania naczyń, infekcje bakteryjne lub grzybicze, działanie toksyn, urazy mechaniczne oraz stany zapalne. Procesy nekrotyczne wynikają z utraty krążenia, uszkodzenia błon komórkowych, aktywacji enzymów lizosomalnych i reakcji zapalnej.

Objawy i diagnostyka zależą od miejsca oraz typu nekrozy. Mogą obejmować przebarwienia, ból, obrzęk lub obecność martwych tkanek. Diagnoza opiera się na badaniach klinicznych, obrazowych i histopatologicznych.

Leczenie koncentruje się na usunięciu martwych tkanek, leczeniu przyczyny (np. reperfuzja, antybiotyki), oraz wsparciu funkcji narządów. Rokowanie zależy od zakresu nekrozy i czynnika jej wywołującego; w ciężkich przypadkach może prowadzić do sepsy lub niewydolności narządów.