näringar

Næringar er fræðigrein sem fjallar um innihald fæðunnar og hvernig næringarefni nýtast í líkamann. Makronæringar (kolvetni, fita, prótein) veita orku og byggingarefni, á meðan mikró-næringar (vítamín og steinefni) stýra efnaskiptum og styrkja starfsemi líkamans. Trefjar og vatn eru einnig mikilvægar næringar með sérstöku hlutverki.

Makronæringar veita orkuna og uppbyggingu. Kolvetni og fita eru aðal orkugjafar; prótein byggja vefi og taka þátt í mörgum efnaskiptum. Eitt gram af kolvetni eða próteini gefur um 4 kilókalóríur (kcal) og eitt gram af fitu um 9 kcal. Trefjar stuðla að góðri meltingu og vatn er grundvallarþáttur í líffræðilegum ferlum og vökva- og sýrustjórnun.

Mikrónæringar: Vítamín og steinefni eru lífsnauðsynleg í litlu magni en hafa mikil áhrif á efnaskipti, bein, taugakerfi og ónæmi. Vítamín eru flokkud eftir leysanleika: vatnsleysanleg (t.d. B-vítamín og C) og fituleysanleg (A, D, E, K). Steinefni eins og járn, kalk, magnésíum, sink og kalíum gegna lykilhlutverkum í mörgum ferlum. Fjölbreytt fæði hjálpar til við að uppfylla þörfina.

Ráðlagðar matarvenjur leggja áherslu á fjölbreytt og næringarríkt mataræði: grænmeti og ávextir, heilkorn, prótein af ýmsu tagi (dýra- og plöntuafurðir), og mjólkur-/jurtaríkt val. Takmarka sykru-, salt- og mettaða fituneyslu og forðast unnar vörur. Næringarþörf ræðst af aldri, kyni, líkamsástandi og lífsstíl; aðgengi að næringarríku fæði stuðlar að heilsu og vellíðan.