mikrónæringar

Mikrónæringar eru næringarefni sem líkaminn þarf í litlu magni til að viðhalda eðlilegri starfsemi. Þær skiptast í vítamín og steinefni. Mikilvægi þeirra liggur í þátttöku þeirra í efnaskiptum, vexti og ónæmiskerfi. Líkaminn geymir þær oft í takmörkuðu magni, svo fjölbreytt fæði er mikilvægt.

Vitamín eru lífsnauðsynleg efnaferli sem verja frumur og stuðla að efnaskiptum. Helstu dæmi eru vítamínin A, B-vitamín hóparnir (t.d. B12 og folinsýra), C, D, E og K. Steinefni eru einnig mikilvæg: járn, sink, magnesíum, kalsíum, kalíum, jód, selen og kopar meðal þeirra. Hlutverk þeirra eru fjölbreytt; járn flytur súrefni í blóði, kalsíum styrkir beinin, jód ásamt skjaldkirtli stýrir efnaskiptum, og B-vítamín stuðla að orkumyndun.

Upptaka og samspil næringarefna ráða mikilvægu. Vítamín D, A, E og K eru fitusækin og nýtast best með fitu í fæðu. Járn er oft auðveldast að taka upp með C-vítamíni, en margir þættir, svo sem fítöt og járnblöndur, geta hamlað eða bætt upptöku. Málfar fyrir fæðuval býður einnig upp á forðanir: fjölbreytt grænmeti, heilkorn, mjólkurvörur, kjöt og fiskur veita mörg mikró-næringar.

Skortur og ofneysla eru mögulegir. Skortur getur valdið anemíu (járn), skjaldkirtlisvanda (jód), sjónskerðingu (A-vítamín) eða skertum vexti (B-vítamín). Offramboð getur leitt til eitrunar, sérstaklega með langvarandi ofneyslu víðtækra vítamína eða steinefna.

Almenn næringarlöggjöf og ráðlagðar dagsneyslur (RDI/AI og UL) veita leiðbeiningar eftir aldri, kyni og lífsstigi. Mikró-næringar eru lykilatriði í forvörnum og heilsutengdum markmiðum, og fjölbreytt fæði með sterkara innihaldi næringarefna er grundvöllur.