murakkabligi

Murakkabligi — biror tizim, hodisa yoki jarayon tarkibi, qismlari o’rtasidagi o’zaro ta’sirlar, ko’pligi yoki dinamik o’zgarishlar natijasida yuzaga keladigan noziklik darajasidir. Bu sifat ko’pincha tushunish, modellash yoki boshqarishni qiyinlashtiradi. Murakkablik tushunchi turli sohalarda farqli ma’nolarda qo’llaniladi, lekin umumiy tarkibiy xususiyatlar ko’proq qismi o’zaro aloqalaridagi noaniqlik va yuzaga keladigan emergent xususiyatlar bilan bog’liq bo’ladi.

Etymologiya: murakkablik so’zi arabcha murakkab ildizidan kelib chiqqan bo’lib, turk tili orqali o’zbekchaga kirgan. Qo’shimcha -lik yoki -ligi qo’shimchalari yordamida "murakkablik" yoki "murakkabligi" shakllari hosil bo’ladi.

Qo’llanilishi: matematikada va kompyuter fanlarida murakkablik ko’rsatkichlar orqali o’lchanadi: vaqt murakkabligi (algoritmning ishlash muddati) va xotira murakkabligi. Tizimlar nazariyasi, biologiya, iqtisodiyot va ijtimoiy sohalarda murakkablik ko’plab elementlar o’zaro ta’sirlari hamda dinamik o’zgarishlar tufayli paydo bo’ladi. Tilshunoslikda gap tuzilmasi, matn tarkibi va ma’noni yetkazish qiyinligi murakkablik deb baholanadi.

Boshqarish va soddalashtirish: ayrim hollarda murakkablikni kamaytirish foydali, masalan modullilik, soddalashtirish, standartlashtirish va vizualizatsiya orqali. Biroq ba’zi tizimlarda murakkablik emergent xususiyatlar va innovatsiya uchun manba bo’lib qoladi.