kronometër

Kronometër është një pajisje kohore që mat kohën e kaluar të ngjarjeve me saktësi të lartë. Zakonisht përdoret për të filluar dhe mbyllur një matje kohe të një ngjarjeje dhe mund të ofrojë rezultate të shpejta dhe të sakta. Emri vjen nga greqishtja chronos (koha) dhe metron (masë).

Llojet kryesore përfshijnë kronometrët mekanikë, kronometrët elektronikë (quartz) dhe kronometrët atomikë. Kronometrët mekanikë përdorin një mekanizëm rrotullues dhe një balancë për të kontrolluar kohën; kronometrët quartz përdorin rezonancën e kristalit për saktësi më të madhe; kronometrët atomikë matin kohën në bazë të tranzicioneve të atomeve dhe ofrojnë saktësi të jashtëzakonshme. Në fushën praktike ekzistojnë edhe kronometrë të veçantë për navigimin (kronometër marin).

Historia e kronometrëve të saktë është thelbësore për navigimin. Në shekullin XVIII, kronometrët marin të John Harrison lejuan lundrimin me gabime të papërballueshme në det. Ndër kohët moderne, kronometrët me kvarc dhe më pas kronometrët atomikë forcuan saktësinë dhe qëndrueshmërinë, duke bërë të mundur përdorime të gjera në industri dhe shkencë.

Përdorimet përfshijnë kohëmatjen e ngjarjeve sportive, matjet eksperimentale në laboratore, monitorimin e proceseve industriale, navigimin dhe aviacionin, si dhe observatorët astronomikë që kërkojnë një kohë standard për sinjalet dhe korigjimet.

Kronometrët kërkojnë mirëmbajtje të rregullt dhe kalibrim, shpesh me referenca të kohës së rrjetit ose një orë atomike. Disa kronometrë të certifikuar mbajnë standarde të larta saktësie dhe janë pjesë e sistemeve të kohës globale.