konveyorlar

Konveyorlar — materiallarni bir nuqtadan ikkinchi nuqtaga muntazam tashish uchun mo‘ljallangan tashish tizimlaridir. Ular sanoat ishlab chiqarish, omborxona va qazib olish kabi sohalarda keng qo‘llaniladi. Konveyorlar jarayonlarni uzluksizlashtiradi, xavfsiz tashish imkonini beradi va ishchilarning mehnat yukini kamaytiradi. Ular ko‘pincha elektromotorlar, gidravlika yoki pnevmatik kuch manbalaridan foydalanadi va o‘lchami, yo‘nalişi hamda tezligi moslashuvchan bo‘lib, qo‘shimcha qurilmalar bilan birlashtiriladi.

Eng keng tarqalgan konveyor turlari quyidagilar: lenta (belt) konveyorlar—keng ko‘lamli tashish uchun; rulonli (roller) konveyorlar—yengil yoki o‘rtacha yuklar uchun; zanjirli konveyorlar—og‘ir yuklar uchun; vintli (screw) konveyorlar—bulkan yoki kukunli materiallarni tashish uchun; pneumatik (pneumatic) konveyorlar—havo oqimi yordamida tashish. Boshqa maxsus modellar ham mavjud.

Operatsiya prinsipi: energiya manbai konveyer qismlarini harakatga keltiradi: lenta yoki rulonlar bo‘ylab tashish amalga oshiriladi. Zanjirli konveyorlarda yuk zanjirlar bo‘ylab harakat qiladi; vintli konveyorlarda tashuvchi vint materialni uchuvchi yo‘ldan oldinga suradi; pneumatik konveyorlarda esa mahsulot havo oqimi yordamida ko‘chiriladi.

Qo‘llanilishi: konveyerlar oziq-ovqat, kimyo, metallurgiya, plastik, qora metal kabi sanoat sohalarida ishlab chiqarish liniyalarini bir-biriga bog‘lash, omborlarga yuklarni tez va xavfsiz tashish, qadoqlash jarayonlarini avtomatlashtirish uchun keng qo‘llanadi. Xavfsizlik, energiya tejash va samaradorlik konveyorlar loyihasida asosiy hisobga olinadi.

Tarixi: dastlabki belt konveyorlar 19-asr oxiri konchilikda ishlab chiqildi. 20-asrda turli turlar keng taraldi va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish rivojlandi. Bugungi kunda konveyorlar ko‘p hollarda raqamli sensorlar, xavfsizlik moslamalari va robototexnika bilan integratsiyalangan holda ishlaydi.