kolefnissamböndum

Kolefnissambönd eru efnafræðilegar tengingar sem byggja upp tengingar milli kolefnisatóma eða milli kolefnis og annarra frumefna. Kolefni er grundvallarhúsið í flestum líffræðilegum og efnafræðilegum sameindum vegna hæfni þess til að mynda fjölda stöðugra tenginga og dreifast í langar keðjur, hringi og flókin líkan. Saman stuðla þessar tengingar að fjölbreytni og stöðugleika efna sem við notum í daglegu lífi og í náttúrunni.

Meðal kolefnissambanda eru einfaldar (einbindingar), tvítengi og þrítengi. Einbindingar eru lengri og veikari en tví- og þrítengi, og þau leyfa hreyfingu um tengið. Tvítengi eru styttri og hnitur þeirra takmarka hreyfingu, sem leiða til planárra bygginga í mörgum sameindum. Þrítengi eru enn styttri og oft mjög hörð; þær sambönd mynda línulegar eða nær línulegar byggingar. Hver tenging hefur eigin bondu af styrk, með meðalbond-einbindingar (C–C) um 348 kJ/mol, tvítengi (C=C) um 614 kJ/mol og þrítengi (C≡C) um 839 kJ/mol. Lengdir eru nálægt 1,54 Å (C–C), 1,34 Å (C=C) og 1,20 Å (C≡C).

Kolefni getur einnig myndað tengingar við vetni, súrefni, nitur og aðra frumefni, sem gerir það að kjarnanum í mikið af lífrænum efnasamböndum. Algeng efnatengi eru C–H (~413 kJ/mol), C–O, C=O, C–N og C–X. Efnatengingarstraumar hafa áhrif á endanlega eiginleika efna, s.s. endanlega líffræðilega virkni, tiltekin efðun og fjölsæti.

Mikilvægi kolefnissambanda liggur í fjölbreytni og samverkandi eiginleikum þeirra; þau eru undirstaða líffræðilegrar efnafræði, efnafræðilegrar nýsköpunar og mörgra efnaferla, allt frá hefbundnum líffræði til framleiðslu á pólýmerkjum og orkuforritum.