kationowe

Kationowe (ang. cationic) to przymiotnik używany w chemii i pokrewnych dziedzinach do opisu substancji, procesów i jonów będących kationami, czyli dodatnio naładowanymi jonami. Termin ten odnosi się zarówno do związków chemicznych z dodatnio naładowanymi grupami, jak i do cząsteczek i materiałów z właściwościami kationicznymi. W praktyce pojęcie to stosuje się w odniesieniu do związków kationowych, surfaktantów kationowych, polimerów kationowych oraz żywic jonowymiennych kationowych.

Związki kationowe obejmują sole zawierające dodatni kation oraz cząsteczki z grupami kationowymi. W przemyśle i nauce często spotyka się sole amoniowe czwartorzędowe, które wykazują właściwości cationiczne w roztworach. Surfaktanty kationowe, takie jak sole alkilotrimetyloamonowe (np. CTAB, CTAC), są wykorzystywane jako środki myjące, emulgatory i antystatyki. Kationiczne polimery (np. PDADMAC, polielektrolity z dodatnio naładowanymi grupami) znajdują zastosowanie w koagulacji, flokulacji, ochronie powierzchni i dostarczaniu genów. Żywice jonowymienne kationowe służą do wymiany kationów w wodzie, usuwania metali ciężkich i uzdatniania wód.

Właściwości kationowych związków to przede wszystkim silne oddziaływania elektrostatyczne z ujemnie naładowanymi powierzchniami, co wpływa na ich zachowanie w roztworach i interakcje z bio‑ i materiałami. Należy także uwzględnić kwestie środowiskowe i toksyczność niektórych kationicznych substancji, które mogą być trudne do degradacji w warunkach naturalnych.