gezangenboek

Een gezangenboek is een liederenverzameling die in het Nederlands taalgebied wordt gebruikt in christelijke kerkdiensten voor de gemeentezang. Het woord combineert gezang en boek en verwijst naar een collectie van gezangen en psalmen, soms aangevuld met hymns, korte liturgische stukken en aanwijzingen voor muziek. Veel gezangenboeken bevatten naast teksten ook muzieknotaties, met namen van melodieën, metra en toonhoogten, zodat de gemeente samen kan zingen, meestal begeleid door een orgel of een ander muziekinstrument.

Historisch gezien ontstonden gezangenboeken uit de behoefte de liturgie en de gemeentezang vast te leggen, vooral in de Reformatie en daarna. In de Nederlandse kerken zijn diverse gezangenboeken uitgegeven door verschillende kerkgenootschappen, zoals de hervormde, gereformeerde en roomkatholieke tradities, ieder met eigen wensen qua toonzetting, taal en selectie van liederen. In de loop der eeuwen veranderde de inhoud van gezangenboeken, met periódieke heruitgaven en revisies die oudere gezangen combineerden met nieuw gecomponeerde of geïntroduceerde liederen.

In gebruik dienen gezangenboeken als leidraad voor het zingen tijdens erediensten en liturgische bijeenkomsten. Moderne edities kunnen bovendien digitale versies, projecties, of aangepaste selecties bevatten die aansluiten bij ecumenische praktijken en hedendaagse muzikale voorkeuren. Hoewel veel gezangenboeken specifiek religieus van aard zijn, verwijst de term in bredere zin ook naar verzamelingen liederen die voor kerkelijke of religieuze bijeenkomsten worden gebruikt.