funksiyalarda

Funksiyalarda muqobil tasavvur matematikadan dasturlashgacha keng tarqalgan bo‘lib, har bir kirish qiymatidan bitta chiqish qiymati bilan bog‘langan munosabatni ifodalaydi. Funksiyalarda har bir x kirish uchun f(x) yagona natija berishi talab qilinadi. Bu kontseptsiya ko‘plab ilmiy sohalarda model sifatida ishlatiladi va ko‘rsatkichlar, jarayonlar yoki o‘zaro aloqalar uchun qulay ramka bo‘lib xizmat qiladi.

Domen va kodomen

Funksiyalarda domen (kirish to‘plami) X va kodomen (chiqish to‘plami) Y mavjud. Funksiya yozilishi ko‘rinishda f: X → Y shaklida berilishi mumkin, bu x ning f(x) ga yo‘naltirilganligini ko‘rsatadi. Ba’zi hollarda funksiyaning qiymati Y ning maxsus bo‘limiga mos bo‘ladi.

Turlari

Injektiv (bir-biriga mos keladi) funksiyada har bir x ning f(x) qiymati alohida bo‘ladi; surjektiv (hamma y uchun X dan pred keltiradi) bo‘lganlar Y ichida ham bor manzillarga ega bo‘ladi; bijektiv esa ikkala shartni bir paytda qanoatlantiradi. Inversiya: agar f injektiv bo‘lsa, unga mos invers funksiyasi mavjud bo‘lib, f⁻¹: Y → X ko‘rinishida yozilishi mumkin. Kompozitsiya: ikki yoki undan ortiq funksiyaning ketma-ket qo‘llanishi orqali yangi funksiya hosil qilinadi (masalan, h = g ∘ f).

Dasturlashda

Dasturlash tilida funksiyalar odatda birinchi darajali obyektlar bo‘lib, ularga argument sifatida yuborish, natijani qaytarish yoki boshqa funksiyalarning xatti-harakatini tashkil etishda foydalaniladi. Anonim funksiyalar (lambda) kabi shakllar keng tarqalgan bo‘lib, yuqori darajadagi funksiyalar kabi tushunchalarni qo‘llab-quvvatlaydi.