edelmetalen

Edelmetalen zijn metalen met een hoge economische waarde vanwege hun zeldzaamheid, chemische stabiliteit en brede toepassing. De groep omvat goud, zilver, platina en palladium, maar in sommige definities worden ook andere platina-groep metalen zoals rhodium, iridium, ruthenium en osmium meegerekend.

Goud en zilver zijn de bekendste edelmetalen. Platina en palladium behoren tot de platina-groep en zijn essentieel in de industrie, met name als katalysatoren. De overige PGMs komen voor in nichetoepassingen zoals katalyse, glasindustrie en medische instrumenten.

Eigenschappen: edelmetalen hebben een hoge dichtheid, zijn vaak ductiel en vormbaar, en vertonen een grote chemische inertie. Goud reageert nauwelijks met chemicaliën en oxideert niet; zilver is de beste geleider van elektriciteit maar kan na blootstelling vergelen; platina en PGMs hebben hoge corrosie- en schokbestendigheid en hoge smeltpunten.

Toepassingen en handel: ze worden gebruikt in sieraden en beleggingsproducten (munten en baren) en in de industrie (katalyse, elektronica, tandheelkunde). De waarde wordt bepaald door gewicht en zuiverheid; goud bijvoorbeeld wordt uitgedrukt in karat (tot 24k) en in fijnheid (bijv. 999‰). Zilver en andere metalen gebruiken fijnheid (bijv. 999‰). Prijzen fluctueren op wereldmarkten en beïnvloeden macro-economische factoren.

Winning en milieu: edelmetalen worden gewonnen in mijnen en vervolgens gezuiverd tot zuivere metalen; recycling van sieraden en elektronische apparaten vormt een belangrijke bron. Ethische en milieukundige overwegingen nemen toe in de sector.