bütçe

Bütçe, belirli bir süre için beklenen gelir ve giderlerin planlanması ve dağıtılması sürecini ifade eder. Bütçe, bireyler, işletmeler ve devletler tarafından mali kaynakların kullanımı için temel çerçeve sağlar.

Bütçeler farklı ölçeklerde uygulanır. Bireysel bütçe, gelirlerin ve giderlerin kişisel hedefler doğrultusunda dengelenmesini amaçlar. Kurumsal bütçelerde ise operasyonel giderler, yatırım harcamaları ve nakit akışları planlanır. Kamu bütçesi ise devletin maliye politikalarını yürütmek için yıllık gelir ve giderlerin tahmin edilmesini içerir. Bütçenin iki ana bileşeni gelirler ve giderlerdir; bazen yatırım harcamaları (kapital bütçe) ile günlük işletme giderleri (operatif bütçe) ayrı olarak ele alınır.

Planlama süreci, bütçenin hazırlanması, onaylanması ve uygulanması aşamalarını kapsar. Birey veya işletme budjeti genelde üst yönetim veya maliye sorumlularınca belirlenir ve sonraki döneme ilişkin olarak izlenir. Kamu bütçesi ise yasama organı tarafından onaylanır ve maliye politikalarının bir aracıdır. Uygulama aşamasında harcamalar, nakit akışı ve bütçe ile karşılaştırılarak kontrol edilir.

Ana öğeler, gelirler, giderler ve varsa bütçe açığı ya da fazlasını içerir. İşletme veya kamu bütçelerinde ayrıca operasyonel ve sermaye (yatırım) bütçeleri arasındaki farklar önemli olabilir. Etkin bütçe yönetimi, kaynakların önceliklendirilmesini, mali disiplini ve performansın ölçülmesini sağlar.

Avantajları, mali planlama ve hedeflere odaklanmayı, likiditeyi korumayı ve mali riskleri azaltmayı içeren bütçe, kontrol mekanizması olarak işlev görür. Ancak tahmin belirsizlikleri, değişen ekonomik koşulları ve bütçenin katı hale gelmesi gibi zorluklarla karşılaşabilir. Güncellemeler ve zorunlu revizyonlar, bütçe yönetiminin sıkça kullanılan araçlarındandır.