amfetamina

Amfetamina to centralny stymulant układu nerwowego z grupy fenetylamin. Chemicznie jest N-metylo-1-fenylopropan-2-aminą. Działa poprzez zwiększenie uwalniania dopaminy i noradrenaliny w mózgu oraz hamowanie ich wychwytu zwrotnego, co podnosi aktywność układu współczulnego. Ze względu na właściwości stymulujące bywa stosowana w medycynie, a także nadużywana rekreacyjnie.

W medycynie amfetamina jest stosowana na receptę w leczeniu ADHD i narkolepsji. Bywa podawana w postaci soli amfetaminy w tabletkach lub kapsułkach, zwykle w ściśle ustalonych dawkach. Terapia wymaga ścisłej kontroli lekarskiej ze względu na możliwość uzależnienia i skutków ubocznych.

Podstawowe działanie farmakologiczne polega na zwiększaniu uwalniania dopaminy, noradrenaliny i w mniejszym stopniu serotoniny w synapsach. Efekty obejmują wzrost czujności, koncentracji i energii, a także zmniejszenie łaknienia. Wysokie dawki mogą powodować bezsenność, pobudzenie, drżenie, lęk, a w dłuższym czasie psychozę, nadciśnienie i zaburzenia rytmu serca.

Długotrwałe używanie może prowadzić do tolerancji i uzależnienia, zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Z odstawieniem wiążą się zmęczenie, depresja i potrzeba snu. Nadużywanie amfetaminy wiąże się także z zaburzeniami psychicznymi, epizodami paranoidalnymi oraz powikłaniami kardiowaskularnymi.

Historia i status prawny: Amfetamina została po raz pierwszy zsyntetyzowana w 1887 roku przez Lazara Edeleanu. W XX wieku znalazła zastosowanie medyczne, a także stała się przedmiotem nielegalnego obrotu. Obecnie w wielu krajach jest substancją kontrolowaną; dostępna na receptę w ograniczonych dawkach lub całkowicie ograniczona, zależnie od przepisów.