Znaleziska

Znaleziska to ogólne określenie używane w języku polskim na rzeczy odnalezione w terenie lub w wyniku badań naukowych, najczęściej w kontekście archeologicznym, paleontologicznym lub geologicznym. Słowo pochodzi od czasownika znaleźć i odnosi się do rezultatów odkryć, które podlegają dokumentacji, konserwacji i ochronie jako część dziedzictwa kulturowego lub naturalnego.

W archeologii znaleziska obejmują artefakty (narzędzia, broń, naczynia), cechy osadnicze i środowiskowe oraz ecofacts, czyli pozostałości roślinne i zwierzęce związane z kontekstem osadniczym. Po odkryciu prowadzi się dokumentację i inwentaryzację, a następnie konserwację i analizy. Datowanie i rekonstrukcja kontekstu umożliwiają interpretację funkcji znaleziska, jego wieku oraz kontaktów kulturowych.

Poza archeologią terminu używa się także w paleontologii i geologii, gdzie znaleziska mogą obejmować skamieniałości, minerały lub inne struktury geologiczne. W każdym przypadku kluczowy jest kontekst stratygraficzny i właściwe przechowywanie w muzeach lub instytucjach naukowych.

W Polsce i wielu innych krajach odkrycia często zgłasza się odpowiednim organom ochrony zabytków lub zarządcom terenów, co ma na celu zabezpieczenie znaleziska i umożliwienie jego pełnej analizy. Znaleziska stanowią materialne źródło wiedzy o przeszłości, a ich katalogowanie i opracowanie pozwala na lepsze zrozumienie kultur, środowiska i przemian społecznych.