Vesikülleri

Vesikülleri (vesikler) hücre içindeki zarla çevrili, küçük, küresel saklama ve taşıma birimleridir. İçerikleri çoğunlukla biyomadde, protein veya lipit taşıyan membran kaplı kapsüllerdir ve çeşitli biyolojik süreçlerde malzeme iletimi için kullanılır. Boyutları yaklaşık 30–1000 nanometre arasında değişir.

Vesiküllerin oluşumu ve taşıma yönü koat proteinleri ve zarlar arası etkileşimlerle düzenlenir. Endoplazmik retikulum ile Golgi arasındaki taşıma için COPII kaplı vesiküller, ayrıca COPI kaplı retrograde taşıma ve klatrin kaplı vesiküller bulunur. Vesiküller hedef membrana yaklaşırken SNARE proteinleri ile fuzione eder; bu süreç Rab GTPazileri gibi küçük GTPaziler tarafından yönlendirilip vesikülün doğru hedefe taşınmasını sağlar.

Önemli işlevler arasında organel ve membran bileşenlerinin taşınması, hücresel salgılar, endozitoz ile dış ortamdan madde alınması ve hücresel atık veya lipidlerin depolanması yer alır. Özellikle sinir uçlarındaki sinaptik vesiküller nörotransmitterleri depolayıp gerektiğinde salgılar.

Vesiküller farklı sınıflara ayrılır; taşıma vesikülleri, salgı vesikülleri, endozomal vesiküller ve lizozomal vesiküller bunlardan bazılarıdır. Hücresel taşımanın düzgün çalışması, uygun hedeflere yönlendirme yapan proteinlerin (SNARE proteinleri, Rab GTPazileri) düzenli işleyişine bağlıdır ve bozulmaları nörolojik veya metabolik hastalıklarla ilişkilendirilir.