Tekstopbouw

Tekstopbouw verwijst naar de structuur en ordening van een tekst, met als doel de boodschap duidelijk en logisch over te brengen. Het omvat de manier waarop ideeën worden geordend, hoe alinea's op elkaar volgen en hoe de lezer wordt geleid door de tekst. Tekstopbouw is een centraal aandachtspunt in veel onderwijscontexten en geldt voor uiteenlopende tekstopgaven zoals opstellen, reportages en webteksten.

Een veelvoorkomend raamwerk is de drie-delige opbouw: inleiding, kern en conclusie. In de inleiding wordt het onderwerp geïntroduceerd en de lezer voorbereid; in de kern worden argumenten, feiten of gebeurtenissen gepresenteerd, vaak onderverdeeld in alinea's met duidelijke onderwerp- en kernzin; de conclusie trekt de belangrijkste bevindingen samen of geeft een afsluitende gedachte. Voor argumentatieve teksten kunnen daartegenargumenten en weerleggingen worden toegevoegd. Bij narratieve teksten gelden soms een begin-, midden- en slotstructuur met ontwikkeling, spanning en afloop.

Bij tekstopbouw hoort ook de planning en revisie: het vaststellen van doel, doelgroep en kernboodschap, het maken van een overzicht (outline) en vervolgens het schrijven en herzien op logische volgorde, helder taalgebruik en consistente verwijzing naar eerder genoemde thema's. Formatie-elementen zoals koppen, alinea-indeling en signaalwoorden dragen bij aan samenhang en leesbaarheid. De toepassing van tekstopbouw varieert per medium en genre, van academische essays tot journalistieke artikelen en digitale content.