Sjúkdómsálagi

Sjúkdómsálagi er hugtak sem lýsir heildarálagi á heilsu samfélagsins þegar sjúkdómar, fötlun og þessi áhrif eru sameinuð. Hann metur hvernig líkamleg- og geðrænn sjúkdómar, ásamt sársauka og minnkuðu starfsgetu, leggjast á einstaklinga og samfélagið í heild. Aðalgildi hans liggur í því að bera saman þunga sjúkdóma og áhrif mismunandi áhættuþátta, til dæmis á aldrinum, kyni og efnahagsstöðu.

Algeng mæling í sjúkdómsálagi er Disability-Adjusted Life Years (DALYs). DALY samanstendur af tveimur þáttum: ár lífslát (ár sem lífið er stytt vegna fyrir fram eða skyndilegs dauða) og ár lifuð með fötlun (ár sem fólk lifir með varanlega eða tímabundna fötlun). Með þessum hætti er hægt að leggja saman ólíka sjúkdóma og áhættuþætti og bera þá saman hreyfingar á milli landa og tíma.

Notkun sjúkdómsálaga felur í sér að stuðla að betri stefnumótun í opinberri heilsu, forgangsraða fjárfestingar, og meta árangur af forvörnum, meðferð og endurhæfingu. Hann hjálpar stjórnendum að skilgreina hvaða sjúkdómar hafa mest heilsuálag yfir þjóð og hvaða úrræði skila mestu bættri heilsu.

Takmarkanir felast í gögnum og aðferðum: gögnum getur vantað eða verið ójöfnuð, fötlunarkvæðingar eru menningar- og aldur hjá stofnun þeirra, og notkun DALYs getur skert skilning á lífsgæðum einstaklingsins. Þrátt fyrir þetta stuðlar sjúkdómsálagi að heildarskilningi og betri forgangsröðun í heilsueflingu.