Makronutrientët

Makronutrientët janë substanca ushqimore që nevojiten në sasi më të mëdha nga trupi dhe japin energji, si dhe ndihmojnë në rindërtimin dhe funksionimin e indeve. Në këtë category shpesh përfshihen karbohidratet, proteinat dhe lipidet. Energjia që japin vlerësohet të jetë rreth 4 kcal për gram për karbohidratet dhe proteinat, dhe rreth 9 kcal për gram për lipidet. Uji dhe mikroelementet janë të domosdoshëm gjithashtu, por makronutrientët janë ata që ofrojnë energji dhe substanca ndërtuese për trupin.

Karbohidratet janë burimi kryesor i energjisë për trupin, veçanërisht për tru dhe muskuj. Ato përfshijnë sheqerna të thjeshta dhe karbohidrate komplekse; fibra dietetike është pjesë e tyre dhe ndihmon tretjen. Rekomandohet që karbohidratet të përbëjnë rreth 45-65% të kalorive ditore, ndërsa fibra duhet të jetë rreth 25-38 g në ditë, në varësi të moshës dhe gjinisë.

Proteinat sigurojnë materiale ndërtime për indet, enzimat, hormone dhe sistemin imunitar. Ato përmbajnë aminoacide esenciale që trupi nuk mund t’i prodhojë vetë. Rekomandimi i përgjithshëm për të rriturit është rreth 0.8 g proteina për kilogram trup në ditë; sasia mund të jetë më e lartë për atletët, shtatzënat ose në rast sëmundjesh. Burimet përfshijnë mishin, peshkun, vezët, qumështin, bishtajoret dhe drithërat e plota.

Lipidet ofrojnë energji të gjatë dhe janë të nevojshme për thithjen e vitaminave të tretshme në yndyrë, si A, D, E dhe K. Ato përfshijnë lipide të pangopura (vajra bimore, peshk) dhe duhet të kufizohen yndyrnat e ngopura dhe trans. Në përgjithësi, lipidet duhet të përbëjnë rreth 20-35% të kalorive ditore, me përqendrim në acidet yndyrore të domosdoshme si omega-3 dhe omega-6.

Në mënyrë tradicionale makronutrientët janë karbohidratet, proteinat dhe lipidet. Uji dhe faktorë të tjerë të domosdoshëm jetësor shpesh përjashtohen nga kjo klasifikim, por ndikojnë në balancimin total të dietës. Planifikimi i dietës varet nga qëllimet personale, aktiviteti fizik dhe gjendja shëndetësore.