Leksykony

Leksykon, w liczbie mnogiej leksykony, to rodzaj referencyjnego zbioru słów lub terminów z zakresu danego języka lub dziedziny, wraz z ich znaczeniami, często także z etymologią, wymową i przykładami użycia. Lepsze leksykony mogą być monolingualne (opisujące jeden język), dwujęzyczne (porównujące dwa języki) lub specjalistyczne, skupione na terminologii z określonej dziedziny, na przykład medycyny, techniki czy nauki o języku.

Wyraz leksykon pochodzi od greckiego słowa lexis „słowo” i końcówki -ikon, oznaczającej zbiór. W polszczyźnie leksykon bywa traktowany jako synonim słownika; w praktyce rozróżnia się często leksykon od encyklopedii, chociaż istnieją także encyklopedyczne leksykony łączące elementy słownikowe i encyklopedyczne.

Historia leksykografii sięga starożytności; pierwsze zbiory glos i leksykonów powstawały w świecie antycznym i średniowieczu. W Polsce ważnym przykładem wczesnonowożytnej leksykografii jest Słownik języka polskiego autorstwa Samuela Linde, publikowany w XIX wieku, który ugruntował model opisywania polskich słów wraz z definicjami i etymologiami. W późniejszych wiekach powstały liczne słowniki monolingualne, dwujęzyczne i specjalistyczne.

Współcześnie leksykony obejmują także zasoby cyfrowe i online: serwisy słownikowe, dedykowane leksykony tematyczne oraz korpusowe narzędzia leksykograficzne, które umożliwiają wyszukiwanie, analizę form i pochodzenia wyrazów. Zastosowania obejmują naukę języków, tłumaczenia, badania językoznawcze i opracowywanie materiałów edukacyjnych. Leksykografia, nauka o tworzeniu leksykonów, łączy metody tradycyjne z technikami przetwarzania danych i analityką korpusową.

Zobacz także: słownik, glosariusz, leksykografia.