Efektiviteti

Efektiviteti është masë e arritjes së qëllimeve të një aktiviteti, programi ose sistemi. Ai vlerëson nëse aktiviteti prodhon rezultatet e dëshiruara dhe sjell ndikimin e pritur në kontekst. Në dallim nga efikasiteti, i cili fokusohet në raportin ndërmjet inputeve dhe outputeve, efektiviteti pyet nëse synimet janë arritur dhe nëse rezultatet janë të vlefshme për të interesuarit.

Ndërsa efikasiteti përqendrohet në mënyrën sesi shpenzohen burimet (koha, para, punë) për të arritur outputet, efektiviteti intereson nëse këto outpute shërbejnë qëllimeve dhe japin ndikimin e dëshiruar.

Matja e efektivitetit përfshin përcaktimin e objektivave të qarta dhe treguesve të rezultateve, mbledhjen e të dhënave të monitorimit dhe vlerësimin e ndikimit. Përdoren metoda të ndryshme, përfshirë vlerësimet formuese dhe përfundimtare, si dhe analizat që zbërthejnë lidhjet midis inputëve, aktiviteteve dhe rezultateve të pritura.

Efektiviteti përdoret në qeverisjen publike, shëndetësi, arsim, zhvillim socio-ekonomik dhe biznes. Në shëndetësi, për shembull, matet nëse një ndërhyrje rrit nivelet e shërbimeve ose përmirëson rezultatet shëndetësore. Në sektorin publik, vlerëson efektivitetin e politikave dhe programeve për qytetarët.

Sfidat përfshijnë atribuimin, ndikimin e faktorëve të jashtëm dhe kohën e nevojshme për të vlerësuar rezultatin. Zgjedhja e treguesve të saktë, intervalet kohore të matjes dhe kontekstualizimi janë thelbore për të arritur një vlerësim të besueshëm të efektivitetit.